Diyetisyen Elif Tazegül
PKOS ve Metabolik Dengeleme Programı
PKOS Nedir ve Neden Beslenme Bu Kadar Önemli?
Polikistik Over Sendromu (PKOS), her 5 kadından birini etkileyen, karmaşık bir hormon bozukluğudur. Düzensiz adet döngüleri, akne, tüylenme ve hamile kalmada zorluk gibi belirtileri tetikleyebilir.
Ancak PKOS’un asıl gizli tehlikesi metabolik etkileridir. Bu sendromda vücudunuzdaki hücreler, kan şekerini düzenleyen insüline karşı direnç geliştirmeye başlar. İnsülin direnci; kilo alımını, hormon dengesizliklerini ve Tip 2 Diyabet, kalp hastalıkları gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini artırır.
İşte bu yüzden beslenme, PKOS tedavisinin en önemli, hatta ilk adımıdır. Doğru beslenme stratejileri, ilaçlardan bağımsız olarak insülin direncini kırar, hormonlarınızı dengeler ve hayat kalitenizi yükseltir.
PKOS Tedavisinde Beslenme Danışmanlığının 3 Temel Amacı
Bir Beslenme Uzmanı ile çalışarak ulaşacağımız temel hedefler şunlardır:
İnsülin Direncini Kontrol Altına Almak: Beslenme düzeniyle kan şekeri dalgalanmalarını en aza indirmek ve vücudunuzun insüline olan tepkisini iyileştirmek.
Sağlıklı Kilo Kaybı: Vücut ağırlığınızın sadece %5 ila %10’unu kaybetmek bile, adet döngünüzün düzelmesinden hamilelik şansınızın artmasına kadar semptomlarınızda mucizevi bir iyileşme sağlar.
Doğurganlığı ve Hormon Dengesini Desteklemek: Vücudun ihtiyacı olan doğru mikro besinleri alarak üreme hormonlarının düzenli çalışmasına yardımcı olmak.
Hangi Diyetler ve Yiyecekler Sizin İçin En İyisi?
PKOS’ta sihirli tek bir diyet yoktur. En etkili olan, sizin yaşam tarzınıza ve vücudunuza özel olarak tasarlanmış, sürdürülebilir bir plandır. Ancak bilimsel araştırmalar, insülin direncini hedefleyen bazı yaklaşımların öne çıktığını gösteriyor:
Düşük Glisemik İndeks (GI) ve Kaliteli Karbonhidratlar
Yapılması Gereken: Beyaz ekmek, şekerli içecekler, hamur işleri gibi hızlı sindirilen (Yüksek GI’li) ve kan şekerini aniden yükselten yiyecekleri sınırlandırmak.
Odaklanılması Gereken: Tam tahıllar (yulaf, kinoa, bulgur), baklagiller (mercimek, nohut) ve bol lifli sebzeler. Bu gıdalar kan şekerini yavaşça yükselterek insülin direncini yönetmeye yardımcı olur.
Anti-İnflamatuar Güç: Akdeniz ve DASH Modelleri
Akdeniz Diyeti: Bol sebze, meyve, sağlıklı yağlar (zeytinyağı) ve balık tüketimine odaklanan bu beslenme şekli, PKOS’ta sıkça görülen kronik iltihabı azaltarak kalp ve hormon sağlığını iyileştirir.
Yağ Kalitesine Dikkat: Trans yağlardan ve aşırı doymuş yağlardan uzak durun. Anti-inflamatuar özelliklere sahip Omega-3 yağ asitlerini (somon, ceviz, chia tohumu) beslenmenize ekleyin.
Bilimsel Kanıtlarla Desteklenen Takviyeler
● Beslenme danışmanınız, kan tahlillerinize göre size özel takviyeler önerebilir. En çok fayda görülenler:
● İnositol (Myo-inositol): En çok araştırılan takviyedir. Yumurtalık sağlığını destekler, adet döngüsünü düzenler ve insülin duyarlılığını artırır.
● D Vitamini: PKOS’lu kadınlarda yaygın olarak eksiktir. Hormon ve metabolizma üzerindeki olumlu etkileri için takviyesi hayati öneme sahiptir.
● Meyan Kökü Ekstresi: Yeni bilimsel çalışmalar, düşük kalorili bir diyetle birleştirildiğinde Meyan Kökü Ekstresinin obezite ve kan şekeri değerlerinde (özellikle açlık kan şekeri ve insülin) önemli iyileşmeler sağladığını göstermektedir.
● Zerdeçal ve Tarçın: Kan şekeri kontrolüne yardımcı olabilen doğal desteklerdir.
Özel Durumlar: Gebelik ve PKOS
PKOS’lu kadınların gebelik sırasında Gestasyonel Diyabet (Gebelik Şekeri) riski 2-3 kat daha yüksektir. Bu yüksek risk, özel bir beslenme planını zorunlu kılar.
Eğer hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz, bu riskleri en aza indirmek ve hem sizin hem de bebeğinizin sağlığını korumak için metabolik profilinize özel bir beslenme programı oluşturulmalıdır.
PKOS ile yaşamak, çaresiz kalmak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Bilim, beslenmenin gücünü her geçen gün daha fazla kanıtlıyor. Uzman kontrolünde, kişiselleştirilmiş bir beslenme planı ile semptomlarınızı kontrol altına alabilir, metabolik sağlığınızı koruyabilir ve geleceğinizi daha sağlıklı inşa edebilirsiniz.
Unutmayın: Bu bir diyet değil, kalıcı bir yaşam tarzı değişikliğidir.
PKOS yolculuğunuzda bilimsel temelli adımlar atmak ve size özel bir beslenme planı oluşturmak için hemen bir ön görüşme talep edin.